gojibessen

Afgelopen jaar onderzocht De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) 52 monsters van verschillende superfoods. Twaalf monsters bleken meer resten van bestrijdingsmiddelen te bevatten dan toegestaan volgens Europese regels. Hoewel de hoeveelheid aangetroffen bestrijdingsmiddelen niet gezondheidsgevolgen heeft, rijst de vraag op: hoe super zijn superfoods nou echt?

Superfoods een hype?

Superfoods kunnen worden geplaatst onder de ‘hypes’. En die gaan meestal als volgt: superfoods komen op de markt en krijgen verschillende gezondheidsclaims toebedeeld. Foodies kopen de schappen leeg, gevolgd door hun volgers. Dan komt de massa, die het toch ook even wil proberen. Daarna komt er kritiek: er is nog heel weinig wetenschappelijk bewijs voor superfoods. En dan slaat de twijfel toe en laten mensen het toch maar in de schappen staan.

Steeds goedkoper?

En bij die kritiek en twijfel zijn we nu gekomen. Kookboeken staan vol recepten met chiazaad en macapoeder en in drogisterijen liggen de superfoods spotgoedkoop in de schappen. Dat laatste brengt ons in de war: als het ineens zo goedkoop kan, is het dan nog wel goed? Superfoods horen toch niet super goedkoop te zijn?

Bestaan er wel superfoods?

Superfoods zouden door een hoog gehalte aan goede voedingsstoffen en antioxidanten allerlei positieve effecten hebben op de gezondheid. Maar geclaimde gezondheidseffecten van superfoods zijn over het algemeen niet voldoende wetenschappelijk onderbouwd.

Voorbeelden van superfoods zijn gojibessen, cacaobonen, hennepzaad, tarwegras. Maar ook bessen, rode druiven, knoflook, vette vis (omega-3-vetzuren), olijfolie, bepaalde noten en donkere chocolade worden wel als superfood gezien.

Het Voedingscentrum is van mening dat er geen superfoods bestaan en Trophé sluit zich hierbij aan. Niet één voedingsmiddel kan alle essentiële voedingstoffen leveren die het lichaam nodig heeft. Gevarieerd eten is de beste manier om alle belangrijke voedingsstoffen binnen te krijgen.

Mooie aanvulling

Maar zijn superfoods dan ineens heel slecht? Nee, dat hoeft niet. Ze kunnen een goede toevoeging zijn aan je voedingspatroon. Sommige zaden en bessen hebben mooi eigenschappen, net zoals groenten, fruit en bonen. Oftewel: ze dienen als aanvulling op de dagelijkse maaltijden en variatie is gewenst.

Slimme vervangers

Wel een gezond product, maar geen superfood? Dit zijn vijf goede, gezonde en goedkopere alternatieven met dezelfde soort smaak, structuur en/of voedingswaarde:

Bron: Voedingscentrum, GezondNu

Het is bijna Koningsdag en dat betekent dat we ons weer helemaal in het oranje gaan hullen met kleding en make-up.
Maar ook op je bord is oranje een goede keuze. Want meer kleur eten betekent meer variatie in voedingstoffen en dat is gezond! Vandaar een ode aan oranje voeding. En nee, dan bedoelen we natuurlijk niet de oranje kaaschips, lolly, tompouce, etc. ;>)

De werking van oranje voedsel

In India is het een eeuwenoud trucje: hoe meer kleur een maaltijd bevat, hoe aantrekkelijker het wordt en dat is dan weer goed voor je lichaam. Een lekker uitziende maaltijd activeert namelijk de smaakpapillen en dat is goed voor de spijsvertering. Oranje voedsel als mango, wortel, pompoen en eigeel versterkt, kalmeert en bevordert de eetlust.

Ook heeft de wetenschap uitgewezen dat in iedere kleur weer andere vitaminen en mineralen zitten. Zoals we allemaal wel weten, zorgen worteltjes bijvoorbeeld voor goede ogen. Dit komt door het bètacaroteen dat in ons lichaam wordt omgezet in vitamine A. Die zorgt op haar beurt dat we beter in het licht en donker kunnen zien.

Oranje voeding bevat ook veel antioxidanten. Deze beschermen je lichaam tegen schadelijke stoffen van buitenaf en daardoor heb je bijvoorbeeld minder kans op kanker. Daarnaast verhoogt het je weerstand en heeft het een positieve invloed op de bloeddruk en op de huid. De stof die wortels, sinaasappels, abrikozen en nectarines oranje kleurt is bètacaroteen. Bèta -caroteen wordt door ons lichaam omgezet in vitamine A en helpt om beter te zien in het licht en donker.

Abrikozen en nectarines

In abrikozen zit het meeste bètacaroteen van al het fruit. Je kunt ze vers of gedroogd eten, dat maakt voor het gehalte aan bètacaroteen niets uit. Gedroogde abrikozen bevatten ook veel ijzer en zijn goed voor de bloeddruk. Nectarines zijn extra goed voor de ogen. Er zit veel luteïne en ze xanthine in. Deze stoffen beschermen het netvlies tegen de schadelijke werking van zonlicht.

Je weet nu dus wat je te doen staat, niet alleen tijdens Koningsdag, maar altijd: Ruim opscheppen dus, die wortels, abrikozen, papaja, perzik en paprika! Want eten in kleur is lekker, gevarieerd en nodigt uit om te eten. En dat is ook voor de kinderen een vrolijke stimulans om aan hun vitamines te komen. Want uit wetenschappelijk onderzoek blijkt, dat kinderen een voorkeur hebben voor veel kleur op hun bord.

Bron: Gezondheidsnet, Trophé

Paasontbijt en Paassnoepgoed

De Paasdagen staan voor de deur. De meeste kinderen zitten vandaag op school al aan een Paasontbijt. En jij bent vast ook van plan om een gezellig Paasontbijt te maken waar een eitje niet zal ontbreken. Maar hoe zit het eigenlijk met eieren. Zijn ze nu wel of niet gezond? En hoe zit het met paasbrood en al die chocolade paashazen en eitjes, hoeveel calorieën zitten er eigenlijk in al dat lekkers?

Eieren

Van eieren word je niet dik. Een gemiddeld gekookt ei bevat maar 75 kcal. Eieren bevatten antioxidanten, die ouderdom gebonden oogziektes kunnen tegengaan.

Bron van eiwitten
Eieren zijn rijk aan alle essentiële aminozuren. Bovendien zijn ze een bron van biologische, hoogwaardige eiwitten. Tot slot bevatten eieren nuttige stoffen als ijzer, choline, fosfor, kalium, calcium, seleen en zink en de vitamines A, B2, B11, B12, E en D.
Ze passen dus heel goed in je voeding. Je moet alleen een beetje oppassen dat je er niet teveel van eet aangezien ze rijk zijn aan cholesterol.
Eet je met Pasen wat meer eieren dan normaal? Dat is geen probleem. Op het cholesterolgehalte in je bloed heeft dit nauwelijks effect. Een eitje dat is beschilderd met eierverf of viltstiften, kun je zorgeloos opeten.

Versheid
Om erachter te komen of een ei nog vers genoeg is om te eten, hoef je deze alleen maar in koud water te leggen. Hoe meer de bolle kant omhoog komt drijven, hoe ouder het ei is. Dat komt door de luchtkamer van het ei. Deze wordt groter, naarmate het ei ouder wordt. Na zes weken is de luchtkamer zo groot, dat het ei in zijn geheel kan blijven drijven. Dan wordt het echt tijd om het ei weg te gooien. Als je een vers ei openbreekt, zie je een ronde, stevige dooier en doorzichtig eiwit dat weinig uitloopt. Uiteraard wordt de versheid van een ei ook gecontroleerd voordat het in de winkel terechtkomt.

Cholesterolgehalte
Het idee dat veel eieren eten slecht is voor je cholesterolgehalte, is niet helemaal waar. Zolang je niet meer dan 300 mg cholesterol per dag binnen krijgt en weinig andere producten eet met verzadigde vetten, zit je goed. Bij een ei is het wit vrij van cholesterol, de eidooier bevat 200 mg. Je kunt dus zonder problemen twee tot drie eieren per week eten. Wil je iedere dag een eitje, dan moet je ervoor zorgen dat je zo min mogelijk andere producten eet waar veel cholesterol in zit. Dat zijn bijvoorbeeld vette vleeswaren en kazen, boter en margarines die hard worden in de koelkast, zoete snacks en tussendoortjes.

Salmonella
Salmonella is een darmbacterie die via besmet voedsel elk jaar ongeveer 50.000 mensen ziek maakt. Veel salmonellabesmettingen zijn te wijten aan eieren. Toch zijn er in Nederland slechts ongeveer 3 op de 10.000 eieren besmet met de salmonellabacterie. Bovendien kun je zelf een besmetting helpen voorkomen door eieren op een goede manier te bewaren en klaar te maken:

• Bewaar eieren in de koelkast
• Gebruik geen rauwe eieren in gerechten die niet verder worden verhit (zoals bavarois of zelfgemaakte mayonaise)
• Bak je eieren of kook ze hard (eiwit en eidooier moeten gestold zijn)

Eieren koel bewaren doe je het beste in de doos in de koelkast. Waarom moeten eieren koel bewaard worden? Door de koude temperatuur houd je de eieren niet alleen langer vers, het remt ook de groei van bacteriën. Schadelijke bacteriën zoals salmonella en campylobacter krijgen zo minder kans.

In onderstaand filmpje laten presentator Eddy Zoëy en dr.ir. Jenneke Heising met behulp van een proefje zien, dat alle eierschalen poreus zijn en daardoor bacteriën kunnen doorlaten. Bij lagere temperaturen groeien bacteriën veel minder hard.

Eieren staan niet koel in supermarkt

En waarom staan de eieren in de supermarkt dan niet koel, zul je je nu afvragen?
Dit is bewust gedaan. Wanneer jij de eieren uit een koeling haalt en ze vervolgens in je boodschappentas doet, treedt er condens op door temperatuurverschil.  Condens is vocht en dit zorgt ervoor dat bacteriën sneller het ei binnen kunnen dringen. Doordat eieren in de supermarkt niet worden gekoeld blijven ze droog en minder vatbaar voor bacteriën.

Bron: Voedingscentrum

Vandaag is het nationale pannenkoekendag! Moeten we daar nu eigenlijk wel aan meedoen? Ja natuurlijk! Je kinderen zullen er erg blij van worden. Maar de standaard pannenkoek,  zoet en vet met spek en stroop, gemaakt van een kant en klare pannenkoekenmix, is niet echt heel gezond. Gelukkig is het heel gemakkelijk om zelf een lekker en gezond beslag te maken van bijvoorbeeld (volkoren) spelt, (biologische) melk en eieren. Ook voor beleg is er genoeg keus: denk aan vers fruit,  zoals gebakken appel met kaneel, banaan. Of maak lekkere hartige pannenkoeken belegd met  verse spinazie en een beetje kaas erover. Even gratineren in de oven en smullen maar…Of doe er  lekkere groenten op zoals champignons, paprika, bleekselderij en ui.

Om je nog meer op weg te helpen vind je hieronder enkele recepten voor gezonde pannenkoeken.

Speltpannenkoeken

Ingrediënten voor ca.10 stuks

• 250 gram speltmeel (of een combinatie van speltmeel en speltbloem)
• 500 ml (biologische) melk
• 4 (biologische) eieren
• olijfolie of een heel klein klontje boter
• eventueel heel klein snufje zout

Bereiding

1. Doe de spelt in een ruime kom en giet er de helft van de melk bij.
2. Mix het tot een glad beslag, zonder klonten.
3. Mix er 1 voor 1 de eieren doorheen
4. En giet er als laatste de resterende melk bij.
5. Bak de pannenkoeken in een pan op middelhoog vuur.

Lekker met een fruitcocktail van klein gesneden stukjes seizoensfruit en eventueel een beetje ahorn- of agavesiroop er over. Hiervan heb je maar een heel klein beetje nodig om het een zoete smaak te geven.

Recept: Fransesca Kookt

Boekweitpannenkoeken met courgette

Ingrediënten voor circa 6 kleine pannenkoeken

• 100 gram rauwe courgette in blokjes
• 1 ei
• 70 gram boekweit meel
• 30 ml plantaardige melk (bijv. soja of havermelk)
• 1 el agave- of ahornsiroop
• 1 tl bakpoeder
• Snuf zout
• Snuf kaneel
• Olie om in te bakken

Bereiding

1. Vermaal in je keukenmachine tot een dun beslag: courgette blokjes, ei, plantaardige melk en de siroop. Zorg dat je courgette blokjes echt zo fijn mogelijk zijn gemalen.
2. Voeg nu het boekweit meel en het bakpoeder toe en mix in je keukenmachine tot een homogeen beslag. Als het te dik is, voeg dan nog wat plantaardige melk toe.
3. Verwarm de olie in een koekenpan, zorg dat je pan goed heet is. Maak met een lepel kleine rondjes van het beslag in de pan. Het beslag plakt een beetje, dat klopt. Er passen er zo’n 3 a 4 in één pan.
4. Bak de pannenkoekjes aan één kant, tot je ze gemakkelijk om kunt draaien. Dan nog even de andere kant en klaar zijn ze!
5. Bak op deze manier al het beslag op. Stapel vervolgens de pannenkoekjes op, en giet er nog wat agavesiroop over. Ook lekker met appelstroop.

Recept: I Love Health

Havermout pannenkoeken

Ingrediënten voor 5 stuks

• 35 gram havermout meel (vermaal je normale havermoutvlokken tot meel in een keukenmachine)
• 1 banaan
• Melk of water
• 1 ei
• 1 tl bakpoeder
• Klein scheutje (plantaardige) melk – zoals amandel-, soja- of havermelk.
• 1 el honing of agave siroop
• 1 tl kaneel
• Zout
• Olijfolie of eventueel klontje boterIngrediënten fruitsaus
• 100 gram diepvries fruit (Bijv. Doosjevol Zomerfruit van de AH)
• 2 el citroensap

Bereiding
1. Vermaal de havermout in je keukenmachine tot meel.
2. Voeg de banaan toe en vermaal ook. Vervolgens een losgeklopt ei, het bakpoeder, agave siroop, kaneel en zout en mix opnieuw in de keukenmachine.
3. Voeg melk en/of water toe om het beslag iets vloeibaarder te maken. Let op: het hoeft niet zo dun te zijn als normaal pannenkoekenbeslag.
4. Verhit wat  olie in een koekenpan en maak 3 kleine rondjes van het beslag in de pan. Bak aan één kant totdat bovenop belletjes ontstaan. Vuur niet te hoog. Draai voorzichtig om met een platte spatel en bak de andere kant.
5. Bak vervolgens al het beslag op deze manier op en stapel de pannenkoekjes op een bordje op.
6. Verwarm het diepvriesfruit in een steelpannetje zachtjes op laag vuur. Voeg wat citroensap toe en roer het fruit voorzichtig tot een soort saus. Laat wel wat fruit heel. Schep dit met een lepel over je stapel havermout pannenkoeken

Recept:  Cuisine de Clementine

Glutenvrije quinoa pannenkoekjes

Pannenkoek van quinoa? Ja je leest het goed. Super gezond en ook nog eens heel eenvoudig te maken. Quinoa-meel kun je o.a. bij de Gezondheidswinkel  en De Tuinen kopen.

Ingrediënten voor 2 pannenkoeken:

• 2/3 kopje quinoa-meel
• 2/3 kopje water
• 1 ei
• olie

Bereiding

1. Mix alle ingrediënten in een kom met een garde goed door elkaar.
2. Verwarm een koekenpan goed met daarin wat olie.
3. Maak met de helft van het beslag 1 pannenkoek. Halverwege omkeren.

Tip: maak de pannenkoekjes niet te dun. Dan worden ze namelijk een beetje droog. Iets dikker is echt lekkerder.

Met beleg kun je te kust en te keur gaan. Enkele inspiratietips:

• Plakjes banaan met rauwe cacao nibs
• Mix pecannoten, heel klein beetje honing, pure (80%) choco en kaneel
• Dadels met gehakte walnoten
• Aardbeien en/of frambozen met rauwe cacao nibs
• Je kunt met wat kaas ook een hartige pannenkoek maken.  Nadat je het beslag in de pan doet strooi je er bijvoorbeeld als  wat geraspte kaas over. Probeer  verschillende soorten kaas uit om te kijken wat jij het lekkerste vindt.

Recept: I Love Health

Bananen pannenkoek

Slechts 2 ingrediënten zijn nodig voor het beslag: banaan en ei.  Deze gezonde pannenkoeken zijn super gezond en ideaal voor kinderen met een ei of melk allergie.

Ingrediënten voor 10 kleine pannenkoekjes (kleine pannenkoekjes kun je beter omdraaien)

• 1 rijpe banaan
• 2 eieren (M)
• 1 tl bakpoeder (dit is niet persé nodig !)
• Olie of boter
  

Bereiding

1. Mix de banaan en de eieren fijn en luchtig in  een keukenmachine. Je kan de banaan ook met een vork prakken en dan het ei erdoor roeren, maar  met een mixer worden ze  luchtiger.
2. Voeg het bakpoeder toe en mix het nog even door elkaar.
3. Verhit een beetje olie of eventueel een klontje boter in een pan en bak de bananen pannenkoekjes aan weerszijden bruin.

De bananen pannenkoek is al zoet van zichzelf, door de banaan. Maar je kunt ze eventueel ook met een beetje agave siroop en ander fruit  en wat kaneel nog smakelijker maken.
Recept: Uit Pauline’s Keuken

Tegenwoordig staat brood vaak ter discussie. Sommigen beweren dat je er prima zonder zou kunnen en je er zelfs beter van gaat voelen. Maar…brood is in het Nederlandse voedingspatroon een belangrijke leverancier van B-vitamines (vitamine B1, B6 en foliumzuur), voedingsvezel en jodium. En het is in de praktijk lastig om vezels en jodium ook in dezelfde hoeveelheden uit andere voedingsmiddelen te halen. Skip je dus ineens al het brood uit je voedingspatroon, dan loop je kans om gebrek te krijgen aan benodigde voedingsstoffen.

Hoe krijg je genoeg vezels binnen als je geen brood eet?

Een rekenvoorbeeld: 6 sneetjes volkorenbrood bevatten ongeveer 14 gram vezels. Die 14 gram vezels kun je ook binnenkrijgen uit:
560 gram gekookte groenten
of 780 gram gekookte aardappelen
of 670 gram gekookte zilvervliesrijst
of 195 gram gekookte peulvruchten
of 7 borden havermoutpap
Hiernaast moet je ook nog de gewone aanbeveling aan groente en fruit en aardappelen, (volkoren)pasta of (zilvervlies)rijst eten.

Wat doet jodium in brood?

Via ons brood krijgen we een belangrijk deel van de benodigde jodium binnen, dat in bakkerszout verwerkt zit. Jodium zorgt er voor dat de schildklier goed kan werken. Je schildklier is verantwoordelijk voor het goed functioneren van stofwisselingsprocessen en de groei. Een tekort aan jodium kan een vergrote schildklier (struma of krop) veroorzaken waardoor je stofwisselingsproblemen en allerlei andere lichamelijke klachten kunt krijgen. Jodium zit met name in brood. Andere voedingsmiddelen, zoals groente en fruit, bevatten nauwelijks jodium.

Zit jodium van nature in brood?
In 1942 heeft de overheid besloten om aan brood gejodeerd zout toe te voegen om het jodiumtekort in Nederland terug te dringen. De bakkerijsector gebruikt daarom zout met toegevoegd jodium voor de productie van brood, beschuit en crackers. Dit speciale zout wordt bakkerszout genoemd. Bakkers zijn niet verplicht om jodiumhoudend zout te gebruiken. Wel heeft de sector met de overheid in een convenant (overeenkomst) afgesproken om zoveel mogelijk bakkerszout te gebruiken. De meeste bakkers doen dat ook.

Hoe krijg je genoeg jodium binnen als je geen brood eet?
6 sneetjes volkorenbrood bevatten 145 microgram jodium. Dat is bijna de dagelijkse aanbeveling. Dat kun je ook zo binnenkrijgen:
220 gram vette vis
of 5 kilo runderlappen
of 11 glazen halfvolle melk
of 7 kilo groenten
of 8 gekookte eieren
Dat bovenop de dagelijkse aanbevolen hoeveelheden die er al zijn!
Een warme maaltijd bestaande uit 200 gram aardappels, 200 gram groenten en 100 gram mager rundvlees levert 11 microgram jodium. Om 6 sneeën brood te vervangen moet je 13 van die maaltijden eten!

Geen jodium in biologisch brood
Biologisch brood wordt meestal gebakken met ongejodeerd zout. Mensen die biologisch brood eten wordt aangeraden om gejodeerd keuken- en tafelzout te gebruiken en regelmatig zeevis en eieren te eten.

Zelf brood bakken
Mensen die zelf brood bakken kunnen daarvoor het beste bakkerszout gebruiken, om te voorzien in de dagelijkse jodiumbehoefte.

Jodium in vervangende broodproducten?
Je kunt brood afwisselen met bijvoorbeeld crackers, knäckebröd, beschuit of ontbijtgranen. Ze bevatten dezelfde voedingsstoffen als brood, maar er zit niet altijd jodium in.

Productie

Brood wordt gemaakt van bloem of meel van graansoorten als tarwe, rogge, rijst, gerst, maïs, boekweit en spelt. Daarnaast bevat brood altijd water, gist of een ander rijsmiddel zoals (zuur)desem en zout. Vaak bevat brood ook zogenaamde broodverbetermiddelen.

Broodverbetermiddelen

Soms worden vóór het kneden van het deeg broodverbetermiddelen toegevoegd. Deze verbetermiddelen zorgen ervoor dat het brood langer vers blijft of dat het luchtiger en malser wordt. Ze kunnen ook het bakproces verbeteren of versnellen.

Voorbeelden van broodverbetermiddelen zijn melkeiwit, vetten, suikers, emulgatoren, enzymen, gluten, ei bestanddelen, sojameel en meel verbetermiddelen.

E-nummers

Sommige broodverbetermiddelen hebben een E-nummer, bijvoorbeeld emulgatoren en sommige meel verbetermiddelen, zoals ascorbinezuur (E300 = vitamine C). Omdat de namen van deze stoffen meestal ingewikkeld zijn worden ze, in plaats van met hun naam, vaak als E-nummer op de verpakking vermeld, in combinatie met hun functie. Bijvoorbeeld ‘emulgator E322’.

Deeg

Bij het maken van brooddeeg worden alle ingrediënten gemengd. Daarna wordt het deeg machinaal gekneed. Er volgen periodes van rusten, portioneren, rijzen, opmaken, eventueel decoreren en uiteindelijk het bakken in de oven. Alleen glutenbevattende granen zorgen voor goed gerezen brood. Tijdens het rijzen wordt koolzuur gevormd in het deeg. Daarna wordt het deeg tot bol of punt gevormd en gebakken bij 230 tot 250ºC. Tijdens het bakken wordt een krokante, bruingekleurde korst gevormd. Bij voorgebakken brood, ook wel bake-off genoemd, is de korst nog niet of niet voldoende gekleurd. Het brood moet nog worden afgebakken.

De kleur van brood

Soms wordt het brood donkerder gemaakt met moutextract of gekaramelliseerde suiker. Die geven brood wel een donkere kleur en een specifieke smaak, maar bieden weinig extra voedingsstoffen. Het ezelsbruggetje ‘Hoe donkerder het brood, hoe meer vezels’ gaat dus niet meer op. De kleur van het brood zegt niks over de voedingsstoffen die erin zitten, dat doen alleen de ingrediënten. Als je echt wil weten waar het van gemaakt is vraag het dan aan de bakker of kijk op het etiket.

Volkorenmeel versus meel en bloem

Als brood volkoren is, moet dit bij verpakt brood op het etiket staan. Of vraag het na bij de bakker. Er bestaat een keurmerk 100% volkoren.
Het belangrijkste ingrediënt van brood is gemalen graan. Meestal is dat afkomstig van de tarwekorrel. Hiervan wordt volkorenmeel, meel of bloem gemaakt. Door het malen van de volledige graankorrel ontstaat volkorenmeel. Hierin zitten veel bioactieve stoffen zoals vezels, vitamines, mineralen en antioxidanten. Een hele tarwekorrel bestaat voor 15% uit bioactieve stoffen. De meeste van die bioactieve stoffen zitten in de zemel: maar liefst 52%. De kiem bevat een kwart van alle bioactieve stoffen. Bij het raffineren van granen worden de kiem en zemel deels (meel) of helemaal (bloem) verwijderd. Hierdoor bevat meel nog maar een deel van de bioactieve stoffen en bloem vrijwel geen enkele bioactieve stof meer. Welk deel van de graankorrel in het brood wordt gebruikt, bepaalt dus voor een belangrijk deel de voedingswaarde!
Kies dus vooral voor de volkoren variant als je brood eet. Ook bij speltbrood kun je beter voor volkoren spelt kiezen dan speltbloem.
Behalve van tarwe wordt er in brood ook meel van andere granen gebruikt zoals mais, rogge en gerst.

Waar let je dus op in de winkel? Bij ingrediënten op het etiket staat bij een volkorenbrood: volkoren tarwemeel (of volkoren speltmeel, ect. welke graan dan ook maar gebruikt is). Dit is dus een brood waarin alle voedingsstoffen behouden zijn gebleven. Een gezond brood!
Staat er tarwemeel (dus geen volkoren ervoor) dan is zeker de helft van de voedingsstoffen eruit gezeefd en is dit brood dus minder gezond.
Staat er tarwebloem, dan zijn alle voedingsstoffen eruit gezeefd en krijg je alleen maar calorieën binnen en geen voedingsstoffen. Dit noem je witbrood. Ook al heeft het een mooie bruine kleur. De kleur wordt vaak aangebracht met behulp van mout en zegt dus niks over of het gezond brood is. Brood gemaakt van alleen bloem is geen gezond brood. Soms worden er wel zaden en pitten in dit soort brood aangebracht. Deze maken het brood weer iets gezonder, maar de hoeveelheid die erin zit is dusdanig weinig dat het geen echt gezond brood te noemen is.

Gezondheidseffecten

Voedingsstoffen
Brood levert in verhouding veel belangrijke voedingsstoffen en weinig calorieën. Er zitten koolhydraten, eiwitten, vezels, B-vitamines, jodium en mineralen zoals ijzer in.

Koolhydraten zijn een belangrijke bron van energie voor het lichaam. Wie gezond eet, haalt tussen de 40 en 70% van de energie uit koolhydraten.

In volkorenbrood, volkoren meergranenbrood en roggebrood zit veel ijzer. Het lichaam neemt ijzer in brood gemakkelijker op in combinatie met vitamine C. Voor mensen met een ijzertekort is het daarom aan te raden om fruit of vruchtensap bij de broodmaaltijd te nemen.
Volkorenbrood bevat vergeleken met witbrood veel vezel. Witbrood bevat de minste vezels.

Glutenintolerantie

Brood is niet geschikt voor mensen met de aandoening coeliakie (glutenintolerantie), omdat er in tarwe, spelt en rogge gluten zit. In reformzaken, natuurvoedingswinkels en sommige supermarkten is glutenvrij brood te koop. Ook zijn er bakkers die voorverpakt glutenvrij brood in hun assortiment hebben. Het is herkenbaar aan het glutenvrij logo en de aanduiding glutenvrij op de verpakking.

Tarwe-allergie

Mensen met een tarwe-allergie kunnen gewoon brood vervangen door brood van andere granen zoals haver, rogge, gerst, maïs en boekweit. Spelt is niet geschikt. Deze tarwesoort bevat dezelfde eiwitten als tarwe en veroorzaakt dezelfde allergische reactie.

Tarwevrij brood kan nog sporen van tarwe bevatten. Op dit brood staat dat er geen tarwe inzit. Tijdens het kneden kan tarwemeel per ongeluk in het tarwevrije deeg terechtkomen. Sommige bakkers voorkomen dit. Ze bakken het tarwevrije brood eerder dan het tarwebrood. Ze gebruiken een volledig gereinigde werkruimte en schone apparatuur. Vraag ernaar als je bij de bakker bent. Een beetje meel kan al een heftige allergische reactie veroorzaken.

Allergenen

De basis ingrediënten van brood (graan, gist, water en zout) bevatten van nature geen andere allergenen dan tarwe. Maar veel bakkers maken gebruik van broodverbetermiddelen, apart of als onderdeel van een pre-mix. Deze broodverbetermiddelen bevatten regelmatig allergenen zoals melkpoeder, caseïne, wei-eiwit, lactose, kippenei-eiwit of soja. Als er allergenen aanwezig zijn staat dat op het etiket.

Veiligheid

Schimmels
Door schimmelgroei tijdens opslag van vochtige granen kunnen kleine hoeveelheden schadelijke schimmelgifstoffen(mycotoxines) in het graan zitten. Via de granen kunnen deze ook in het brood terechtkomen.

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert steekproefsgewijs op de aanwezigheid van deze gifstoffen. Door controles en toezicht krijgen consumenten in Nederland via brood veel minder schimmelgifstoffen binnen dan schadelijk is voor de gezondheid. In beschimmeld brood zitten wel mycotoxines. Gooi beschimmeld brood daarom weg.

Acrylamide
In brood komen kleine hoeveelheden voor van de schadelijke stof acrylamide. De hoeveelheid acrylamide in brood is echter zo laag dat het niet schadelijk is voor de gezondheid.

Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid

De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid brood is per leeftijd afhankelijk:
1 tot 3 jaar: 2 tot 3 sneetjes
4 tot 8 jaar: 3 tot 4 sneetjes
9 tot 13 jaar: 4 tot 5 sneetjes
14 tot 18 jaar: 6 tot 7 sneetjes
19 tot 50 jaar: 6 tot 7 sneetjes
51 tot 70 jaar: 5 tot 6 sneetjes
70+ jaar: 4 tot 5 sneetjes

Etiket

Eisen ten aanzien van etikettering zijn vastgelegd in de Warenwet etikettering.
Vers brood hoort dezelfde dag verkocht te worden. Een bakker mag het alvast in een zak doen, maar niet langer dan 24 uur van te voren. Als dat wel zo is moet er een houdbaarheidsdatum op de verpakking staan.

De wet stelt eisen aan de hoeveelheid droge stof in brood. Dit is het gewicht van het brood zonder water. Een heel brood moet tussen de 480 en 530 gram droge stof bevatten. Krentenbrood en rozijnenbrood moeten 30% krenten of rozijnen bevatten. Volkorenbrood moet gemaakt zijn van de hele graankorrel.

In brood mag bakkerszout worden gebruikt als bron van jodium, maar dit is niet verplicht. Bakkerszout wordt vermeld in de ingrediëntenlijst.

Conserveermiddelen
Conserveermiddelen zijn in dagvers brood niet toegestaan. In houdbare broodsoorten, zoals roggebrood, zijn conserveermiddelen wel toegestaan. Dit moet op het etiket worden vermeld.

Broodverbetermiddelen
Broodverbetermiddelen mogen bij de bereiding van brood worden toegevoegd om de bak- en/of broodeigenschappen te wijzigen. Voorbeelden van broodverbetermiddelen zijn melkbestanddelen, kippeneibestanddelen, gluten, sojameel of meel van andere peulvruchten, mout of moutextract, suikers, meelverbeteraars (bijvoorbeeld E300 en E920) en enzymen. Tot de broodverbetermiddelen voor vruchtenbrood, zoals krentenbrood horen ook kleur- en smaakstoffen.

Keurmerken
Aan de kleur is moeilijk te zien of brood volkoren is. Daarom helpen bakkers je om volkorenbrood beter te herkennen. In een aantal testwinkels en straks in het hele land laten ze met het 100% Volkoren Kenmerk zien welk brood 100% volkoren is. Zo kun je vaker en makkelijker kiezen voor meer volkoren.

Biologisch brood is herkenbaar aan het EKO-keurmerk. Bij de biologische landbouw worden geen chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest gebruikt. Ook wordt geen gentechnologie gebruikt. De grondstoffen van biologisch brood zijn voor minimaal 95% afkomstig uit de biologische landbouw. Tot de 5% van niet-biologische ingrediënten behoren gist, zout, zuurdesem of bakferment, water en broodverbetermiddelen.

Daarnaast bestaat ook het Zeeuwse Vlegel volkorenbrood van de Zeeuwse Milieu Federatie. Dit brood is op milieuvriendelijke wijze geteeld. Er zijn geen bestrijdingsmiddelen gebruikt. In plaats van kunstmest wordt dierlijke mest gebruikt.

In het Ambachtelijke Korenmolenaars Gilde (AKG) werken 40 molenaars in Nederland samen aan het behoud van de molen in het landschap en windenergie. Zij produceren Molenbrood, dat te herkennen is aan hun logo.

Duurzaamheidsaspecten

De productie van brood kost energie, zeker als je zelf brood bakt. Het is energiezuiniger als brood bij de bakker wordt gebakken.
Brood heeft een vergelijkbare klimaatbelasting met andere graanproducten. Biologisch brood heeft een lagere klimaatbelasting dan ander brood.

Verspilling
Brood staat in de top 10 van producten die we het meeste verspillen in Nederland. Door veel brood weg te gooien, wordt meer geproduceerd dan nodig is. Daardoor zijn er ook meer grondstoffen en energie nodig voor productie. Ingevroren brood blijft langer houdbaar.

Bron: Trophé, Voedingscentrum

De Gezondheidsraad adviseert al jaren om vaker vis te eten: twee keer per week, waarvan één keer een vettere vissoort. Vis levert namelijk veel waardevolle vitaminen, mineralen, eiwitten en vetzuren. Maar wat als je helemaal niet van vis houdt? Hoe kun je vis leren eten?

Vis is snel, gezond en gemakkelijk. Je kunt het bakken, pocheren, grillen, frituren of er een smakelijke ovenschotel van maken. Beetje sla en een glaasje wijn erbij en klaar! Toch zijn er opvallend veel mensen die geen vis eten. Ze houden niet van de smaak, worstelen met graten en verafschuwen de geur.

Rood vlees: ongezond of niet? Je hoort het vaak: van het eten van rood vlees zou je kanker krijgen, het vergroot de kans op hart- en vaatziekten en je leeft korter. Kortom, rood vlees zou ontzettend ongezond zijn. Maar is dat ook zo? En wat valt er eigenlijk allemaal in de categorie rood vlees?
Bij rood vlees denk je al gauw aan een kort gebakken biefstukje, rosbief of carpaccio. Het klopt dat deze vleessoorten ‘rood’ zijn, maar met rood vlees wordt niet alleen rauw of niet doorbakken vlees bedoeld. Rood vlees beperkt zich ook niet alleen tot de koe: het is het spiervlees van zoogdieren. Varkens, schapen, geiten, paarden, herten, hazen… Ze vallen allemaal onder rood vlees. Bewerkte vleeswaren, zoals worst, van zoogdieren is dus ook rood vlees.

Het spiervlees van kip en ander gevogelte en pluimvee is wit: we noemen dit dan ook wit vlees.

Schadelijk?

De mogelijke boosdoeners in rood vlees zijn verzadigd vet en heemijzer. Bij de bereiding kunnen ook nog schadelijke PAK’s ontstaan – vooral bij verbranding – en in bewerkte producten vind je veel zout en nitriet.

De verzadigde vetten in rood vlees kunnen het cholesterolgehalte verhogen. Dit betekent niet dat je helemaal geen verzadigde vetten mag eten, maar het is wel belangrijk om relatief meer onverzadigde vetzuren binnen te krijgen. Magere soorten rood vlees, zoals rosbief en magere runderlappen bevatten minder verzadigde vetten dan vette soorten. In die laatste categorie vallen onder andere een speklapje, schouderkarbonade en rookworst.

Kanker

Daarnaast is bekend dat rood vlees en bewerkte producten het risico op dikke darmkanker verhogen. De ijzerrijke stof heem kan de wand van de dikke darm beschadigen. Ook stimuleert heem de productie van stofjes die het DNA in onze lichaamscellen beschadigen (nitrosamines). Dit kan ook het risico op kanker verhogen.

Ook de bereiding van vlees heeft invloed op het kankerrisico. Als je vlees te lang bakt, grillt of roostert bij een te hoge temperatuur wordt het vlees donker en is het bijna verbrand. Op dat moment kunnen er stoffen worden gevormd die in het lichaam worden omgezet in kankerverwekkende producten. Stomen, koken en bakken op lage temperatuur zijn dus een gezondere keuze.

Tot slot kunnen bewerkte vleesproducten ook de kans op kanker verhogen. Veel mensen weten niet dat bijvoorbeeld vleeswaren ook onder rood vlees vallen. Hierdoor eet je sneller te veel van dit soort producten.

Veilig eten

In kleine hoeveelheden is rood vlees helemaal niet schadelijk. Je kunt dus met een gerust hart van je biefstukje genieten. Daarbij vormt rood vlees ook een waardevolle bron voor diverse voedingsstoffen als eiwitten, ijzer, zink en vitamine B12. Deze voedingstoffen kun je echter ook uit andere voedingsmiddelen halen zoals vis, noten, zaden, peulvruchten, eieren, groente en fruit.

Het Voedingscentrum adviseert om van (bereid) rood vlees maximaal 500 gram per week te eten. Een gevarieerde voeding blijft dus belangrijk. Probeer vlees ook niet als hoofdbestanddeel van je maaltijd te zien. Door te experimenteren met vis, vleesvervangers en gevogelte of vlees eens te vervangen door bonen en linzen, kom je ook al een heel eind.

Bron: Trophé, Voedingscentrum, Sichting Wereld Kanker Onderzoekfonds

Heb je problemen met het eetgedrag van jouw kind? Gooit hij bijvoorbeeld zijn brood weg, of snoept hij te veel? Praten is de eerste stap in het oplossen van het probleem. Er bestaan helaas geen wondertips die van toepassing zijn op iedere tiener in elke situatie. Maar er zijn wel algemene tips die goed kunnen werken. Hieronder geven we er een paar. Voor meer tips en persoonlijke begeleiding kun je natuurlijk ook altijd contact opnemen met Trophé.

Als je de basisvaardigheden kent, kun je zelf kijken wat werkt voor jouw kind en voor jou. Kinderpsycholoog Tischa Neve geeft in dit filmpje een paar tips voor het praten met jouw tiener. Lees ook de 8 tips die onder het filmpje staan. Kijk daarna hoe je afspraken maakt met jouw kind en hoe jouw kind met voedselverleidingen om kan gaan.